Konferencija „Opštine za EU – Uticaj evropskih integracija na lokalne samouprave u oblasti zaštite životne sredine“ održana je u organizaciji Ministarstva javne uprave i Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, uz podršku Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori. Skup je okupio predstavnike državne uprave, lokalnih samouprava, međunarodnih partnera i stručnjake, sa ciljem da se ojača dijalog i saradnja u kontekstu ispunjavanja obaveza iz poglavlja 27 – Zaštita životne sredine.
Na panelu na visokom nivou, ambasador Evropske unije u Crnoj Gori Johan Satler istakao je prirodne ljepote Crne Gore i potrebu za očuvanjem njenih resursa u procesu evropskih integracija. On je podsjetio da zemlja mora ispuniti osam ključnih mjerila kako bi zatvorila poglavlje 27, uključujući oblasti kvaliteta vazduha, vode i upravljanja otpadom.
„Moramo dosta toga uraditi da bi zatvorili poglavlje 27 i treba iskoristi ovaj zamajac da bi napravili krupan iskorak, a Crna Gora u EU došla spremna“, rekao je Satler, naglašavajući važnost pravilne primjene zakona i regulative, kao i edukacije i saradnje svih aktera.
Ambasador je najavio konkretne aktivnosti poput nabavke šredera za reciklažu starih guma koji će pokrivati potrebe cijele zemlje, te planove za dodatno smanjenje upotrebe plastičnih kesa. Takođe je istakao da uskoro počinje čišćenje pet velikih ilegalnih deponija, uključujući Ćemovsko polje.
Ministar ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera Damjan Ćulafić istakao je posvećenost Ministarstva ispunjavanju obaveza iz poglavlja 27, naglašavajući da se radi o složenom zadatku u oblasti koja je bila zapostavljena.
„To je težak posao, jer je to poprilično zapuštena oblast, ali odgovornost dijelimo svi. Vrijeme je pokazalo da je postojao trend napretka, ali je veliki posao pred nama“, kazao je Ćulafić.
On je najavio usvajanje ključnih zakona u oblasti životne sredine tokom ove godine, među kojima su Zakon o zaštiti prirode, zakon o nacionalnim parkovima, zakon o klimatskim promjenama i Plan prilagođavanja na klimatske promjene. Takođe je naglasio važnost ispunjavanja obaveza iz Reformske agende i izradu Strategije niskougljeničnog razvoja uz podršku Svjetske banke.
Govoreći o borbi protiv divljih deponija, ministar je istakao da ih u Crnoj Gori trenutno ima 334, od čega je oko 40 uklonjeno u prethodne dvije godine, a do kraja tekuće godine planirano je uklanjanje još dvadesetak.
„Čišćenje Crne Gore od divljih deponija mora biti zajednički posao države i lokalnih samouprava, uz puno međusobno razumijevanje“, naglasio je Ćulafić, ukazavši i na problem nedostatka institucionalnih kapaciteta i potrebe za efikasnijom inspekcijskom službom.
Ministar javne uprave mr Marash Dukaj podsjetio je da su inkluzija, dijalog i partnerstvo osnov uspješne primjene javnih politika na lokalnom nivou.
„Opštine moraju da budu uključene, ne zbog vlasti i rukovodstva, nego zbog građana, da bi se građani pitali u svakom procesu“, kazao je Dukaj.
On je naveo da je urađena sveobuhvatna analiza sistema lokalne uprave koja je pokazala da je Crna Gora jedna od najcentralizovanijih država, te da javne politike često nijesu bile usklađene sa lokalnim potrebama zbog nedostatka konsultacija.
„Bez promjene pristupa nema suštinskih reformi. Pristup je ono što pravi razliku između deklarativne i stvarne transformacije i reforme“, poručio je Dukaj, ističući da je Ministarstvo završilo rad na novom Zakonu o lokalnoj samoupravi koji daje veću odgovornost i samostalnost opštinama.
Konferencija je nastavila rad kroz tematske panele na kojima su predstavnici opština, komunalnih preduzeća, nacionalnih parkova, civilnog sektora i stručnjaci iz oblasti zaštite životne sredine razmijenili iskustva o pametnom upravljanju otpadom, očuvanju biodiverziteta i unapređenju lokalnih ekoloških politika. Inicijativa „Opštine za EU“ nastala je kao rezultat Memoranduma o saradnji, potpisanog decembra 2024. godine između svih lokalnih samouprava i resornih ministarstava, s ciljem stvaranja tematskih mreža koje će omogućiti bolju koordinaciju i zajedničko djelovanje u zaštiti životne sredine.
