Sredstvima Evropske unije finansirano je 87,2% projekata obuhvaćenih prvim sveobuhvatnim izvještajem o donatorskoj podršci lokalnim samoupravama u Crnoj Gori, pripremljenim u okviru projekta „Opštine za EU – Osnaživanje lokalnih zajednica u procesu evropske integracije Crne Gore“.
U periodu od 2020. do 2025. godine, u crnogorskim opštinama započeta je realizacija 141 projekta finansiranog donatorskim sredstvima, sa ukupno opredijeljenim projektnim budžetima od 31,69 miliona eura. Ovi podaci predstavljeni su u publikaciji „Donatorski projekti lokalnih samouprava u Crnoj Gori 2020–2025“, koja prvi put donosi objedinjeni pregled obima, strukture i teritorijalne raspodjele donatorske podrške na lokalnom nivou.
Izvještaj je pripremljen u okviru projekta „Opštine za EU – Osnaživanje lokalnih zajednica u procesu evropske integracije Crne Gore“, koji finansira Evropska unija.
Evropska unija najveći donator
Od ukupno 141 projekta, njih 123 finansirana su sredstvima Evropske unije, sa opredijeljenim projektnim budžetima od 29,65 miliona eura. To predstavlja 93,5% ukupne vrijednosti projektnih budžeta obuhvaćenih analizom. Preostalih 18 projekata podržali su bilateralni donatori i drugi međunarodni partneri.
Najzastupljeniji su programi prekogranične saradnje Interreg IPA, kroz koje je podržan 51 projekat, sa ukupno 10,25 miliona eura opredijeljenih projektnih budžeta.
Nikšić sa najvećim brojem projekata i opredijeljenih sredstava
Analizom je obuhvaćeno 25 jedinica lokalne samouprave. Najveći broj projekata prijavio je Nikšić – 14, zatim Kotor – 12 i Žabljak – 11, dok Ulcinj, Budva i Bijelo Polje imaju po devet projekata.
Nikšić prednjači i prema vrijednosti opredijeljenih projektnih budžeta, sa 11,06 miliona eura, pri čemu se najveći dio odnosi na projekat upravljanja otpadnim vodama, za koji je opredijeljen budžet od 10 miliona eura.
Zaštita životne sredine je oblast sa najvećim brojem evidentiranih projekata – ukupno 50, dok su najveća finansijska sredstva opredijeljena za infrastrukturu i javne usluge. Projekti obuhvataju i ekonomski razvoj, socijalne usluge, kulturu, zaštitu kulturne baštine i druge razvojne prioritete lokalnih zajednica.
Prema stanju na dan 31. decembra 2025. godine, završeno je 69 projekata, dok su 72 bila u fazi realizacije.
Jačanje kapaciteta opština za korišćenje evropskih fondova
U predgovoru publikacije ministar javne uprave ističe da će lokalne samouprave imati sve značajniju ulogu u korišćenju evropskih fondova i realizaciji razvojnih projekata.
„U narednim godinama upravo će opštine biti među najvećim korisnicima evropskih fondova. Svaki kvalitetno pripremljen evropski projekat znači novu školu, novu saobraćajnicu, bolju vodovodnu ili kanalizacionu infrastrukturu, efikasnije komunalne usluge i bolji kvalitet života građana.“
Izvještaj ukazuje i na potrebu daljeg jačanja kapaciteta lokalnih samouprava, posebno manjih opština, za pripremu kvalitetnih projektnih predloga, privlačenje sredstava i upravljanje donatorskim projektima.
Objedinjavanjem podataka u jedinstvenu bazu, publikacija pruža osnovu za bolje strateško planiranje, koordinaciju donatorske podrške, praćenje rezultata i transparentnije informisanje javnosti o ulaganjima u lokalni razvoj.
Kompletan izvještaj „Donatorski projekti lokalnih samouprava u Crnoj Gori 2020–2025“ dostupan je [link za preuzimanje].
