Od digitalnih usluga i participativnog budžetiranja, preko održivog turizma i upravljanja zaštićenim područjima, do uspješnih modela međuopštinske saradnje i sistema upravljanja otpadom – studijska posjeta Sloveniji pružila je predstavnicima crnogorskih opština priliku da iz prve ruke vide kako evropske prakse funkcionišu u svakodnevnom životu lokalnih zajednica.
Tokom petodnevne posjete Sloveniji, delegacija koju su činili predstavnici opština Plav, Kolašin, Danilovgrad, Petnjica i Plužine, zajedno sa predstavnicima Zajednice opština Crne Gore i projekta „Opštine za EU“, obišla je Ljubljanu, Kranj, Bled, Bohinj, Vrhniku, Cerknicu i Ajdovščinu, upoznajući se sa rješenjima koja su doprinijela efikasnijem radu lokalnih uprava i višem kvalitetu života građana.
Posjeta je započela sastankom u Ambasadi Crne Gore u Sloveniji sa ambasadorom Draganom Tufegdžićem i savjetnikom za bezbjednost Milošem Vučinićem, tokom kojeg su razmotrene mogućnosti unapređenja saradnje između Crne Gore i Slovenije na lokalnom i nacionalnom nivou. Predstavnici opština predstavili su prioritete svojih zajednica, posebno u oblastima zaštite životne sredine i poljoprivrede, dok je istaknuta spremnost Ambasade da podrži inicijative koje mogu biti realizovane kroz razvojnu pomoć Republike Slovenije, u saradnji sa Ministarstvom vanjskih poslova.
U Ljubljani su učesnici razgovarali sa predstavnicima Zajednice opština i gradova Slovenije o organizaciji lokalne samouprave, međuopštinskoj saradnji i modelima finansiranja koji kombinuju opštinske budžete, državnu podršku i evropske fondove. Predstavljene su i zelene politike glavnog grada Slovenije, uključujući iskustva Ljubljane u okviru evropske misije „100 klimatski neutralnih i pametnih gradova“, kao i proces koji je ovom gradu donio titulu Zelene prijestonice Evrope.
Poseban utisak ostavila je posjeta Regionalnom centru za upravljanje otpadom RCERO Ljubljana, jednom od najvećih i najuspješnijih primjera regionalne saradnje u ovoj oblasti. Učesnici su imali priliku da se upoznaju sa načinom funkcionisanja sistema koji povezuje više opština, modelima finansiranja infrastrukture i komunikacionim aktivnostima kojima se građani podstiču na odgovornije upravljanje otpadom.
U Kranju su predstavljeni primjeri digitalne transformacije gradske uprave – od razvoja digitalnih servisa za građane i unapređenja internih procesa, do korišćenja GIS sistema i podataka u donošenju odluka. Razgovaralo se o tome kako digitalna rješenja mogu doprinijeti većoj transparentnosti, efikasnosti i kvalitetnijem pružanju javnih usluga.
U Bledu i Bohinju fokus je bio na održivom turizmu. Predstavljeni su modeli brendiranja destinacije, upravljanja turističkim tokovima i pronalaženja balansa između interesa lokalnog stanovništva i turističke privrede. U području Nacionalnog parka Triglav učesnici su se upoznali sa praksama upravljanja zaštićenim područjima i mjerama kojima se ograničavaju negativni uticaji turizma, uz očuvanje prirodnih resursa i razvoj lokalne ekonomije.
Četvrti dan bio je posvećen lokalnim modelima koji se mogu prilagoditi i primijeniti u crnogorskom kontekstu. U Vrhniki su predstavljeni rezultati koncepta „Zero Waste“, koji pokazuje da se značajne promjene mogu postići i kroz mjere sa relativno malim troškovima, ukoliko postoji politička volja i aktivno učešće građana. U Cerknici su predstavljeni modeli upravljanja područjima Natura 2000, kao i konkretni primjeri evropskih projekata koji doprinose očuvanju prirode i razvoju lokalnih zajednica. Delegacija je obišla učionicu na otvorenom Hlejvi, nagrađivanu stazu Drvošec i Centar za posjetioce Cerkničkog jezera, gdje su predstavljeni rezultati evropskih ulaganja u praksi.
Studijska posjeta završena je u Ajdovščini, gdje su predstavljeni digitalni alati za uključivanje građana u donošenje odluka, participativno budžetiranje, mobilne aplikacije i korišćenje digitalnog identiteta kao podrške transparentnijem i efikasnijem upravljanju.
Posjeta je još jednom pokazala da evropske integracije nijesu samo proces usklađivanja propisa, već prilika da lokalne zajednice uče jedne od drugih, razmjenjuju iskustva i prepoznaju rješenja koja mogu unaprijediti svakodnevni život građana. Primjeri iz Slovenije potvrdili su da uspješne lokalne politike počivaju na saradnji, dugoročnom planiranju, otvorenosti prema inovacijama i aktivnom uključivanju građana u procese odlučivanja.
U studijskoj posjeti učestvovali su Belma Šarkinović, potpredsjednica Opštine Plav, Miodrag Bulatović, potpredsjednik Opštine Kolašin, Marija Radonjić, potpredsjednica Opštine Danilovgrad, Samir Agović, predsjednik Opštine Petnjica, Slobodan Delić, predsjednik Opštine Plužine, Marko Mihailović iz Zajednice opština Crne Gore i Branka Mračević, predstavnica projekta „Opštine za EU“.
Studijska posjeta realizovana je u okviru projekta „Opštine za EU – Osnaživanje lokalnih samouprava u procesu evropskih integracija“, koji finansira Evropska unija, a sprovodi se u saradnji sa Ministarstvom javne uprave i Zajednicom opština Crne Gore.
